Lucebert

Ik kan het mis hebben, maar ik heb lichtelijk het gevoel dat de echo's van dichter en schilder Lucebert (1924-1994) aan het wegebben zijn. Tijdens zijn leven werd de als Lubertus Jacobus Swaanswijk geboren Lucebert beschouwd als de 'Keizer van de Vijftigers', een groep experimentele dichters die destijds veel stof deed opwaaien. Hij debuteerde in 1949 met het gedicht 'minnebrief aan onze gemartelde bruid Indonesia', gevolgd door de bundels 'triangel in de jungle' en 'dieren der democratie' uit 1951.

Wat zijn gedichten zo bijzonder maakt - en zeker in de periode na de Tweede Wereldoorlog - was de unieke manier waarop Lucebert omging met taal en ritme. Terwijl de meeste gedichten keurig rijmen en je meestal nog enigszins een idee hebt waar het over gaat, zijn de gedichten van Lucebert misschien wel het beste te beschrijven als associatieve, hallucinerende koortsdromen. Je hebt vaag een idee wat er wordt bedoeld, maar net als je denkt 'aha!', word je door een onverwachte wending op het verkeerde been gezet. En misschien is dat ook wel de reden waarom de dichter eigenlijk vooral bekend is geworden dankzij treffende one-liners (zoals de regel 'Alles van waarde is weerloos' uit 'De zeer oude zingt' uit 1974) en performances (zo droeg hij ooit in het Stedelijk Museum het gedicht 'Herfst' voor door een glas water over zijn hoofd leeg te gieten). Op de site van de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren kun je twee bundels op je gemak doorlezen: 'apocrief / de analfabetische naam' en 'de amsterdamse school' (beiden uit 1952). Op de site van de Koninklijke Bibliotheek vind je een uitvoerig artikel.

En als je je afvraagt wat Lucebert op een muzieklog heeft te zoeken: ook fluitiste en componiste Caroline Ansink raakte onder de indruk van de muzikaliteit van Luceberts oeuvre en begin jaren negentig zette zij een aantal van zijn gedichten op muziek. Ze riep hiervoor de hulp in van fluitiste Abbie de Quant en bandoneonspeler Dick van der Harst. Als een Spinvis avant la lettre werkte Caroline Ansink met bandopnames, waarin ze naar hartelust knipte, plakte en zelf opgenomen geluiden toevoegde – zonder de essentie van de gedichten aan te tasten. Ik zou er een duistere post-apocalyptische soundscape van hebben gemaakt, maar Ansink is een 'serieus' muzikant en het album 'O beminnelijk litteken' klinkt experimenteel, intrigerend en nogal... filmhuis-achtig. De zwartfluwelen stem van Lucebert in combinatie met muziek is in ieder geval bijzonder fascinerend. Luister zelf: 'O beminnelijk litteken' (320 kbps, 73 MB).

peter Zaterdag 15 November 2008 at 1:56 pm | | interessant

Geen reacties

(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.