Gloomy monday

Het is vandaag ‘blauwe maandag', de meest depressieve dag van het jaar. Althans, volgens de Engelse psycholoog Cliff Arnall. Aan de hand van een wetenschappelijke formule heeft hij namelijk berekend dat de derde maandag in januari voor de meeste mensen een verschrikking is. En om er nog een schepje bovenop te doen, een entry uit de oude doos over het mismoedigste nummer ooit geschreven: 'Gloomy Sunday'. December 1932.

De Hongaarse componist en pianist Rezsô Seress staarde mismoedig uit het raam. Buiten regende het, al de hele zondag, en Seress was in een rotbui. Hij liep naar zijn piano en als vanzelf vloeide er een melodie uit zijn vingers. Hij schreef er bijzonder treurige en nihilistische tekst bij (die later vervangen zou worden door twee melancholische strofen van de Hongaarse dichter László Jávor) en stuurde het lied 'Szomorú Vasárnap' (oftewel 'Gloomy Sunday') naar zijn muziekuitgever. Het nummer kende een bescheiden succes, maar opmerkelijker was dat diverse mensen naar verluidt zelfmoord pleegden na beluistering van de extreem deprimerende muziek van Seress. In de verstijfde handen van de overledenen werd de bladmuziek van 'Gloomy Sunday' aangetroffen of een briefje met het verzoek het lied ten gehore te brengen tijdens de begrafenis.

In 1936 werd 'Szomoru Vasarnap' vertaald in het Engels en kreeg het zijn bijnaam 'the suicide song' of 'the anthem of suicide', want ook de Engelse versie zorgde volgens de overlevering voor een golf van zelfmoorden en werd zelfs door diverse radiostations op een zwarte lijst geplaatst – hoewel de platenmaatschappij voor de nodige sensatie zorgde en de meeste 'fatale verhalen' schromelijk overdreven waren. In een poging de extreme droefenis wat te temperen, werd later een derde, wat luchtiger en dromeriger couplet ('dreaming, i was only dreaming…') toegevoegd. In 1968 pleegde Seress, enige dagen na zijn 69ste verjaardag, zelfmoord. Op een zondag.

Een van de bekendste 'Gloomy Sunday'-uitvoeringen is die van Billie Holiday, die het lied in 1941 voor het eerst ten gehore bracht. In de loop der jaren hebben tal van artiesten zich aan een cover gewaagd, variërend van Gitane Demone, Heather Nova, Diamanda Galás (haar versie is echt angstaanjagend), Björk, Sarah McLachlan, Sarah Brightman, Serge Gainsbourg en Loreena McKennit. Luister naar 17 zeer verschillende uitvoeringen in dit zipje (wisselende bitrate, 69 MB – inclusief de songtekst).

peter Maandag 19 Januari 2009 at 11:48 am | | interessant

Geen reacties

(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.