Weihnachtsoratorium (1)

Het gaat niet zozeer om Kerstmis, als wel om de weg naar Kerstmis – om maar eens een nieuw spreekwoord te introduceren. En daarom op Araglin.nl deze maand de leukste kerstalbums - ik ben namelijk al weken in de stemming! Veel mensen haten het en zeggen: ‘Weg met easy listening in de supermarkt en kerstmuziek in de binnenstad. Bah! Daar doe je ons geen plezier mee!’ En even later, op de fiets met de muts over de oren getrokken, de cadeautjes in de tas, fluiten ze opgewekt ‘White Christmas’ in de Bing Crosby-uitvoering. Ik bedoel maar...

Vroeger (lees: honderden jaren geleden) duurde Kerstmis niet twee, maar twaalf dagen. En was het de bedoeling dat je als vroom burger aanschoof in de kerkbanken op de eerste, tweede en derde kerstdag, op nieuwjaarsdag, op de eerste zondag na Nieuwjaar en op Driekoningen (6 januari). Deze diensten konden uren duren, en vaak werd er ook een cantate uitgevoerd. Johann Sebastian Bach besloot het in 1734 eens anders aan te pakken en niet één cantate voor Kerst te schrijven, maar zes stuks: voor iedere feestdag eentje. Samengevoegd vormen ze een oratorium, een soort opera maar dan zonder gedoe. Aan de hand van fragmenten uit de evangeliën van Lukas en Mattheüs vertellen de cantates het verhaal van de geboorte van Jezus, afgewisseld met lyrische passages die waarschijnlijk zijn geschreven door Picander (oftewel Christian Friedrich Henrici, die ook verantwoordelijk was voor de teksten van de Matthaeus Passion).

Opvallend is dat Bach stukken gebruikte die hij al eerder had gecomponeerd. Hij putte met name uit de cantates BWV 213, 214 en 215, exclusief geschreven voor de verjaardag van het Saksische koningshuis. En hoewel dit in die tijd geen schande was, fronsten veel vrome kerkvaders hun wenkbrauwen bij de gedachte dat een dergelijke 'wereldse gebeurtenis' werd ingezet in een religieus oratorium. Bach redde zich hieruit door te wijzen op 'de goddelijke band van de regerende vorsten'. Hoewel het nu lijkt alsof het Weihnachtsoratorium een lappendeken is van gerecycled materiaal, is het natuurlijk niet voor niets een van de onbetwiste hoogtepunten uit de muziekgeschiedenis. Het stuk is overrompeld prachtig, met majestueuze, complexe koorzang, fraaie solostukken en waar nodig ingetogen en lyrisch.

De komende zes kerstdagen vind je op Araglin.nl de cantates die samen het Weihnachtsoratorium vormen. Spaar ze allemaal! Om te beginnen: Eerste Kerstdag, Feria 1 Nativitatis Christi. De zwangere Maria en haar echtgenoot Jozef geven gehoor aan het gebod van keizer Augustus om zich te melden voor een volkstelling en reizen af naar Bethlehem, waar Jozef oorspronkelijk vandaan komt. Luister zelf (43 MB, 320 kbps – of via de nieuwe uploaddienst WeTransfer). Het Weihnachtsoratorium wordt uitgevoerd door het Combattimento Consort Amsterdam en Cappella Amsterdam onder leiding van Jan Willem de Vriend. Solisten zijn tenor Jörg Dürmüller, sopraan Malin Hartelius, alt Kristina Hammarström en bas-bariton Detlef Roth.

En voor wie behoefte heeft aan meer informatie, op deze uitgebreide Wikipedia-pagina kun je je hart ophalen. Vrolijk kerstfeest!

arnold Donderdag 24 December 2009 at 11:26 pm | | klassiek
Gebruikte Tags: ,

twee reacties

Prachtig! Dank!

martijn, (E-mail ) - 25-12-’09 00:11

Ar’,
ik wens je gezellige feestdagewn en veel geluk in 2010.

a r n e l, (URL) - 25-12-’09 21:00
(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.