Zwarte Poëzie - Liefde

De combinatie 'wave met Nederlandstalige songteksten' (of, iets anders geformuleerd: duistere rock in het Nederlands) ligt zo voor de hand dat het een raadsel is waarom slechts een handvol bands zich heeft gewaagd aan 'Nederwave'. Wave in de klassieke The Cure- en Joy Division-traditie heeft Nederland namelijk nauwelijks gekend. De meeste wavebands uit de jaren tachtig (zoals bijvoorbeeld Mecano, Nasmak, Mekanik Kommando en Tent) was een kort leven beschoren, om nog maar te zwijgen over hun geringe muzikale impact – met uitzondering misschien van grondleggers Clan of Xymox.

En wave in het Nederlands? Illustere wegbereiders als The Minny Pops zochten het begin jaren tachtig in Nederlandstalige experimentele elektronische avant-garde (en zongen bovendien af en toe ook in het Engels), terwijl Frank Boeijen ten tijde van het titelloze debuut van de Frank Boeijen Groep (uit 1981) op zoek was naar een eigen stijl (en aanvankelijk onderdak vond bij de opkomende new romantic-stroming) en het Vlaamse Arbeid Adelt bovenal erg grappig was. En dat was het wel zo'n beetje. Toen midden/eind jaren negentig tal van Engelse en Amerikaanse bands (Placebo, Interpol, Editors, Franz Ferdinand en noem het maar op) debuteerden met succesvolle albums waarop nadrukkelijk werd verwezen naar hun zwartgallige muzikale verleden, bleef een Nederlandse echo uit. Of althans, alleen als je heel goed luisterde kon je vage echo's waarnemen (Silence Is Sexy, Fertile Reality).

Een lange intro, niet alleen om 'Liefde', het eind vorig jaar verschenen debuut van Zwarte Poëzie, in een wat breder kader te plaatsen, maar ook om te laten zien dat de formatie rond frontman Edwin van der Velde het zichzelf niet gemakkelijk heeft gemaakt. De wortels van Zwarte Poëzie gaan terug tot 2005 en het is interessant om de ontwikkeling van de groep te zien (en te horen) aan de hand van de uitgebrachte demo's en de EP 'Grijs verleden'.

De demo's 'Andere fantasie' (2005) en 'Posturen' (2006) wisten vooral te overtuigen dankzij het sfeervolle 'Misschien morgen wel' (nog altijd een live-favoriet) en het broeierige 'Dans de vage blik'. Na het live-album 'Het kamerconcert' (2006) zag in 2007 de EP 'Grijs verleden' het licht, dat een grote stap voorwaarts betekende. Naast een opgepoetste versie van 'Misschien morgen wel', het plezierige, naar Flock of Seagulls neigende titelnummer en het rockende 'Zwarte ramen', bevat de ep ook de wat mindere tracks 'De nacht en haar verhaal' en het drakerige 'Op de golven'.

In 2008 en een groot deel van 2009 werd gesleuteld aan wat uiteindelijk het debuutalbum 'Liefde' zou worden. 'Liefde' laat zich omschrijven als de optelsom van vijf jaar Zwarte Poëzie: de kenmerkende, licht neuzelige stem van zanger en gitarist Edwin van der Velde, de stuwende drums en percussie van Hannes Bögels, pompende baslijntjes (ingespeeld door Edwin - de groep heeft inmiddels versterking gekregen van bassist Ole van der Ree), in echo gedompelde gitaarriffs en de donkere zwartromantische teksten. Gebleven zijn de typische wave-elementen, die nu worden aangevuld met Placebo-achtige geluidsmuren en enkele lichte PJ Harvey-invloeden.
 
Opener 'Liefde' zet direct de toon: drums, jengelende gitaren, een zoemende bas en Edwin die na een seconde of veertig invalt: ''Komt u binnen / Neemt u plaats / In het kaarslicht of hier bij de haard / Kijk naar de foto's / de verscholen pijn / en vorm een beeld hoe liefde in haar steeds verdwijnt''. En wie dacht dat het met het zwaarmoedige gehalte van het album wel mee zou vallen, wordt in het refrein met zijn neus op de feiten gedrukt: ''Ik zie je hangen, aan het plafond / Met een touw om je polsen in de richting van de zon / alles herhaalt zich en vertraagt in de tijd / Wanneer jij hier ligt, met je benen wijd”.
 
Na het zwartgallig doorrockende 'Codicil' (''Het staat in haar codicil / ik schenk mijn lichaam aan een necrofiel''), vormt het met natuurgeluiden gelardeerde 'Amelisweerd' een sfeervol 'rustpuntje'. De rode draad op het album - liefde en (stukgelopen) relaties – komt ook in dit nummer terug: ''Geheel grasduinend hoor ik haar stem / het gaat zoals gewoonlijk weer over hem''. Het opzwepende 'Zilver' gaat over verleiden en verleid worden, maar in het melancholische 'Leegte' is de pret alweer voorbij. 'Stillevens' lijkt nog het meest op 'Zwarte Poëzie oude stijl': een gitaarloopje dat zo van een The Cure-album geplukt lijkt te zijn en een cryptische songtekst waar je als luisteraar verschillende kanten mee op kunt (''Ze ligt verrot in de hoek / In haar eigen wereld / […] / Er is alleen nog haat in haar stillevens”).
 
'De das om' is dan weer een enigszins luchtig liefdesliedje met een wrange ondertoon, terwijl in 'Boudoir' (''Ze is geheel ontdaan / deze zwarte knobbelzwaan / Ze zegt 'Kom bij mij' / Verleid me van dichtbij'') en 'Lust' het aloude spel van aantrekken en afstoten centraal staat. Na het sarcastisch bedoelde en aan zijn tekstuele bombast ten onder gaande akoestische nummer 'Pil van Drion' is 'Alleen in de aarde' weer een onvervalst depressief nummer, dat toewerkt naar een intense tweede helft, inclusief scheurende gitaren en een aanzwellende drums: ''Mijn hart bonkt / mijn opgekropte liefde / Mijn hart bonkt / mijn opgekropte haat / Mijn hart bonkt in alle maten / en haat stroomt door al mijn bloedvaten''. En met de weemoedige hekkensluiter 'Terug' keert de rust weer terug.
 
'Liefde' is geen makkelijke kost, maar wel origineel en bezwerend. Voor wie normaalgesproken fluitend door het leven gaat, is het album dan ook niet bedoeld. De ambivalente en bij vlagen raadselachtige teksten (inclusief de nodige charmante verwijzingen naar typische Utrechtse locaties) van Edwin van der Velde zijn een verademing in vergelijking met al die pseudo-intelligente Nederlandstalige liefdesrommel waar je tegenwoordig mee dood wordt gegooid en die voor 'poëtisch' moet doorgaan. Ik ben niet zo'n fan van de nummers met een licht ironische inslag (met name 'Pil van Drion' en ''Codicil') en soms zijn de teksten wel wat gezwollen. Gelukkig zijn deze momenten ver in de minderheid, want onder meer het titelnummer, 'Stillevens' en 'Alleen in de aarde' overtuigen zonder reserve en komen aan als in een zwart satijn gewikkelde moker.
 
Ook in muzikaal opzicht heb ik weinig te klagen, hoewel je wel kunt horen dat 'Liefde' in eigen beheer en met eigen middelen is opgenomen – vooral de drums klinken soms als een natte krant. Van der Velde is geen geweldige zanger (wel een prima gitarist, overigens) en zijn stem vergt enige gewenning. Hij weet dit over het algemeen goed te verdoezelen, maar in nummers als 'Amelisweerd' en 'Boudoir' klinken de refreintjes nét niet vals en zingt hij in 'Codicil' veel te geforceerd. Bovendien is hij soms wat lastig te verstaan (en staan in het cd-boekje jammer genoeg geen songteksten) - maar dit vormt ook wel weer zijn charme. Deze kleine minpuntjes worden ruimschoots goedgemaakt door de originele en intense liedjes, die je in eerste instantie overrompelen om later meedogenloos onder je huid en in je bloed te gaan zitten.
 
En het mooie is dat je 'Liefde' gratis kunt downloaden op de Zwarte Poëzie-site. Desgewenst kun je het album (voorzien van een fraai hoesje en de bonustrack 'Ik denk niet dat wat was ooit zal zijn of zal worden') voor slechts een tientje aanschaffen: 'Liefde' is te koop bij alle Plato-filialen in Nederland, en ligt op voorraad bij Plato Utrecht (Voorstraat 35). En vanzelfsprekend is de cd ook te koop tijdens optredens van Zwarte Poëzie.

arnold Woensdag 20 Januari 2010 at 9:39 pm | | review
Gebruikte Tags:

acht reacties

Mooi stuk, ik ga zeker eens luisteren!
En wat betreft Nederwave: ken je de Div nog? Geweldige nederlandstalige wave uit de jaren ’80, vooral hun LP “open zee’.

Frank, - 21-01-’10 12:09

Ah, da’s lang geleden! De Div! Ja, dat was een leuke, volstrekt eigenzinnige band. Daar moet ik eerdaags maar eens een stukje over tikken.

Araglin, - 21-01-’10 12:38

Zo, voor dit stuk ben je eens goed gaan zitten! Ik zal hun nieuwe album gaan luisteren, hun vorige releases vond ik bij vlagen geslaagd.

Frank is me voor met De Div, die schoot me ook direct te binnen. Verder was Nederlandstalige wave inderdaad nogal marginaal. Het vrij experimentele Bazooka uit Nijmegen bracht een paar interessante platen uit. Ook de moeite is popdichter Ton Lebbink (tevens drummer in Mecano). Verder ken ik nog wel enkele bandjes die 1 of 2 singles uitbrachten of aan samplers meewerkten.

Er waren wel meer wave-bands in het Vlaams, o.a. Aroma di Amore, Mensen Blaffen en deels De Brassers.

Hans D., (URL) - 21-01-’10 20:26

Als we dan toch Vlaamse bands erbij betrekken ; SIGLO XX , die waren pas echt goed…

alhoewel dit eigenlijk onder Coldwave valt , toch?

Peter, (E-mail ) - 22-01-’10 00:11

Ahja, Dank Hans en Peter! Bazooka zal ik eens gaan opsnorren! En ik moet eerlijk zeggen dat ik van Vlaamse wave niet zo heel veel kaas heb gegeten – alleen De Brassers ken ik nog wel redelijk… ;-) Thanks!

Araglin, - 23-01-’10 12:59

Bazooka is (evenals veel ander obscuur NL spul) te vinden bij 433rpm.blogspot.com. Zie archief sept. 2007, weet niet of de links nog werken.

Siglo XX was inderdaad erg goed. Een andere goede (cold)wave act (uit Brussel meen ik): The Names.
Een leuke cd-reeks is Bel 80: http://bit.ly/8ywOqs (links werken niet meer).

Hans D., (URL) - 23-01-’10 15:15

Hedda Gabler uit Utrecht maakte midden/eind jaren 80 mooie, donkere muziek (in het engels, niet in het nederlands). Nooit erg bekend geworden, wel de moeite waard.

Joost, - 31-01-’10 23:24

Dank voor de tip Joost! Ik heb hun MySpace er eens bij gezocht (http://www.myspace.com/heddagabler) en idd de moeite waard!

Araglin, - 31-01-’10 23:36
(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.