Muziek voor luchthavens

Ergens in 1977, de luchthaven van Keulen. Brian Eno zat uitgeput op een plastic stoeltje, middenin de hal - net teruggekeerd van een bezoekje aan zijn vrienden Dieter Moebius en Hans-Joachim Roedelius, waar hij weken achtereen had gesleuteld aan meditatieve, verstilde elektronica. Vol verbazing en ergernis keek en luisterde hij naar de chaos om zich heen: de luid pratende mensen, de schreeuwerige omroepberichten en vooral de drukke achtergrondmuziek uit de speakers, die elk gesprek onmogelijk maakte.

Waarom, zo peinsde hij, moet er altijd van die drukke muziek worden gespeeld? Is het niet zinvoller om muziek te maken die weliswaar aanwezig is, maar toch ook weer niet? Hij noteerde deze gedachte in zijn notitieboekje en het daaropvolgende maanden sleutelde hij aan het album dat zou uitgroeien tot een mijlpaal in de muziekgeschiedenis: het prachtige 'Ambient 1: Music for Airports'.

Eno vervolmaakte de ideeën waarmee hij op bijvoorbeeld 'Another Green World' en 'Discreet Music' (beiden uit 1975) al had geëxperimenteerd en introduceerde eigenhandig een compleet nieuw genre, dat hij ook zijn naam gaf: ambient (afgeleid van het Latijnse werkwoord 'ambio', dat zoveel betekent als 'rondgaan'). 'Music for Airports' bevat vier (lange) tracks, die organisch rimpelen en schijnbaar achteloos en naadloos opgaan in de omgeving. Na verloop van tijd hoor je de muziek nauwelijks meer en merk je pas dat het nummer is afgelopen als het al een tijdje stil blijft... En tegelijkertijd: als je bewust luistert, hoor je hoe de muziek zich ontwikkelt en bijna 'ademend' door de ruimte golft. 

In tegenstelling tot 'muzak' of easy listening is het niet de bedoeling om ongewenste geluiden weg te filteren of je een bepaalde gemoedstoestand op te leggen. In de woorden van Eno zelf: ''Ambient music is intended to induce calm and a space to think. Ambient music must be able to accomodate many levels of listening attention without enforcing one in particular; it must be as ignorable as it is interesting.''

Het eerste nummer ('1/1') bestaat uit langzaam verschuivende piano-akkoorden (gespeeld door Soft Machine-oprichter Robert Wyatt), die door Eno ingenieus in en uit elkaar worden gevlochten. Het tweede en derde nummer (respectievelijk '2/1' en '1/2') bestaat grotendeels uit heen en weer golvende 'basis loops', oftewel: een langgerekte serie rustgevende aaaaaaahhhhhhh's, die worden ondersteund door piano-akkoorden. Afsluiter '2/2' is een rustiek nummer, waarvoor Eno zijn ARP 2600 gebruikte. Vooral '1/1' is voor allerlei doeleinden gebruikt: als sfeermaker bijvoorbeeld in de erotische film '9½ Weeks' (1986), in een reclamespotje van Orange (2005) en grappig genoeg ook regelmatig in 'De Dierenwinkel'-sketches van Jiskefet.

'Ambient 1: Music for Airports' was succesvol, kreeg drie opvolgers en vormde zoals gezegd het begin van een nieuw genre, waarna Eno zette koers naar andere muzikale horizonnen – maar daarover in toekomstige stukjes meer. En voor wie het zich afvraagt: 'Music for Airports' werd eind jaren zeventig ook daadwerkelijk gedraaid op een vliegveld (in de Marine Air Terminal van La Guardia Airport in New York om precies te zijn).

Luister zelf (320 kbps, 73 MB – of via uploaddienst WeTransfer).

arnold Woensdag 03 Februari 2010 at 12:05 am | | new-age
Gebruikte Tags: ,

Eén reactie

Het merkwaardige van deze muziek is dat ie niet alleen niet heel aanwezig is, maar dat mijn niet al te grote werk-, studeer- en aanklooikamer er op één of andere merkwaardige wijze groter door lijkt te worden. En ik schrijf dit echt niet onder invloed van allerlei geestverruimende middelen. Het is in elk geval een bijzonder fijne plaat!!

THX-1138, - 04-02-’10 22:29
(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.