Superhits

In NRC Handelsblad van dinsdag 25 mei las ik vanochtend (ja, ik loop een dag achter) een ogenschijnlijk interessant stuk over de gefragmenteerde muziekcultuur anno 2010. Thimon de Jong - cultuurwetenschapper en onderzoeksdirecteur bij het commerciële onderzoeksbureau TrendsActive - schrijft: ''Dit jaar kunnen de eerste jaren nul-feesten georganiseerd gaan worden. De vraag is alleen welke evergreens daar gedraaid gaan worden. Er is namelijk iets raars aan de hand in de muziekindustrie. Er zijn deze eeuw geen evergreens meer bijgekomen die wereldwijd door jong en oud kunnen worden meegezongen, gefloten of geneuried. Een kleine zelftest: noem één internationale superhit van de afgelopen vijf jaar. Precies.''
 
De Jong vervolgt met de constateringen dat de populaire cultuur sterk is gefragmenteerd en geïndividualiseerd en dat muziekliefhebbers hun muziek downloaden of beluisteren via diensten als Last.fm of Spotify. Maar toen was ik met mijn gedachten al afgedwaald. Want hoezo zijn er geen superhits meer die iedereen kent? Dat kan alleen maar iemand zeggen die tot zijn ontsteltenis merkt dat hij geen idee meer heeft wat er op één staat in de hitlijsten en nostalgisch terugverlangt naar zijn jeugd toen er nog échte muziek werd gemaakt. Thimon de Jong (1977) rolt zo te lezen zijn eerste dertigersdip binnen, want alleen als je de afgelopen vijf jaar in een grot hebt geleefd, kun je bijvoorbeeld ‘Viva la vida’ (2008) van Coldplay, Mika’s ‘Grace Kelly’ (2007) of ‘Pokerface’ (2008) of ‘Just Dance’ (2009) van Lady GaGa niet meefluiten - of je nu in Nederland, Indonesië of Groenland woont.
 
Het gaat niet goed met de hedendaagse muziek en de subculturen van jongeren van nu, zo schrijft De Jong, lichtelijk van de hak op de tak springend: ''Radio wordt steeds minder voor nieuwe muziek beluisterd en de Top 40 is op sterven na dood. Jongerenzender MTV zendt al jaren geen muziek meer uit overdag en heeft ook geen eigen hitlijsten meer. […] Daarnaast zijn er geen nieuwe muziekstijlen meer. […] De snelle verspreiding van informatie en de enorme invloed van marketing hebben deze eeuw de subcultuur een mokerslag toegediend. […] Door een beginnende subcultuur onmiddellijk de mainstream in te trekken, sterft de subcultuur in wording een vroegtijdige dood. Bij gebrek aan iets eigens grijpen veel jongeren nu terug op een subcultuur uit het verleden zoals punk, gothic, gabber of emo. Ze geven er vaak wel een eigen draai aan door een kleine vernieuwing door te voeren, maar in de basis zijn dit oude subculturen.''
 
Niet alleen wordt er nog wel degelijk vernieuwende en verrassende muziek gemaakt (denk bijvoorbeeld aan artiesten als Dvar of Sopor Aeternus, die bovendien sneller dan ooit een publiek kunnen bereiken), De Jong valt in de valkuil die hij paradoxaal genoeg zelf heeft gegraven. Hij houdt namelijk vast aan het concept 'subcultuur' zoals dat in zijn jeugd (en eerder) gangbaar was. Subculturen zijn juist dankzij internet bevrijd van hun rigiditeit en overstijgen landsgrenzen, leeftijd en sociale achtergrond. Hoe sympathiek het waarschijnlijk allemaal is bedoeld, het lijkt wel alsof Thimon zijn jeugd neemt als maatstaf en peinzend gadeslaat hoe anders (en verkeerd!) het er tegenwoordig aan toegaat.
 
Zijn conclusie luidt namelijk: ''Is het verdwijnen van de superhit een probleem? Ja. Muziek is een te belangrijk onderdeel van onze cultuur om het zonder evergreens te stellen. Jongeren hebben behoefte aan collectieve cultuurbeleving. […] Een evergreen is een onderdeel van de populaire cultuurgeschiedenis en staat voor een specifiek moment, met een eigen connotatie en een eigen gevoel. Doordat jongeren de helden van hun ouders remixen en mash-uppen, blijven zij hangen bij oude evergreens. Dus: tijd om ermee te stoppen. Laten we alle muziek uit de vorige eeuw net zo oubollig maken als de jaren vijftig supersterren Frankie Carle, Jo Stafford en Guy Mitchell. Dan komt er hopelijk ruimte voor nieuwe muziek, die vervolgens volledig stukgedraaid kan gaan worden.''

Je kunt je afvragen waarom jongeren niet meer mogen teruggrijpen naar het verleden, maar dat is een andere discussie. Het is niet meer zozeer de vraag waarnaar je luistert, als wel hoe je luistert en op welke manier je omgaat met een aanbod dat zijn weerga niet kent. Thimon de Jong heeft het over individualisering en bloedeloze recycling, maar ziet niet wat de wereld anno 2010 is geworden (of althans, behoorlijk hard naar op weg is): een kruisbestuivende netwerkgemeenschap.

Wie nieuwsgierig is geworden, het complete artikel vind je op de NRC-site.

arnold Woensdag 26 Mei 2010 at 12:12 pm | | interessant, overpeinzing

zes reacties

Ja, het zal de leeftijd wel zijn.

Wie is toch die persoon op die foto? (Voor de jongeren die dit lezen). ;)

Seriously: Ik snap de link met je artikel niet….

Marcel

Marcel, - 27-05-’10 13:16

Je bedoelt: je snapt niet wat David Hasselhoff (aka de Knight Rider) bij dit stukje doet? Nou, die Thimon is kennelijk blijven hangen in de 80’s (en dat wordt nog duidelijker als je het complete artikel leest), dus vandaar. :-)

Araglin, - 27-05-’10 13:19

Ah.. op die fiets.
Ik was naar een muzieklink aan het zoeken LOL

Marcel, - 27-05-’10 13:21

O, ook David Hasselhoff beleefde zijn muzikale hoogtijdagen in de jaren tachtig, trouwens… ;-)

Araglin, - 27-05-’10 13:28

Hij misschien wel, maar of de luiseraars dat zo zien ? (uitgezonderd Duitsland dan)

Marcel, - 27-05-’10 15:30

Ik zat er zondag over na te denken, op weg naar Garcia Plays Kyuss, dat Josh Homme een van de belangrijkste en invloedrijke artiesten is van het afgelopen decennium, maar hij is geen Kurt Cobain formaat frontman. Marilyn Manson brengt nog plichtmatig platen uit, maar doet er ook niet meer toe. Zijn er nog idolen? Waar is de oude frontman? We moeten het dan met Chris Martin doen, huisvader en bijzonder politiek correct individu. Ik vind coldplay een goede band, begrijp me niet vekeerd, maar ik zie 15 jarige niet de droom hebben om Chris Martin te worden. De echte goede en interessante bands hebben geen boegbeeld voormannen meer. Waar is de rockgod gebleven? Of is daar geen behoefte meer aan en gaat het nu echt puur om de muziek? Is dat de verdienste van internet vs oude muziek industrie?

Fabian, - 01-06-’10 13:28
(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.