Terug in de groef

In 2013 is de omzet van de Nederlandse muziek­industrie voor het eerst sinds lange tijd (12 jaar om precies te zijn) weer gegroeid. De totale omzet steeg met 1,1% en bedroeg vorig jaar ruim 130 miljoen euro. De digitale markt (downloads en streaming) beslaat daarvan 41,6%. De fysieke markt mag dan wel afnemen in Nederland - vorig jaar met 19,2 procent - het aandeel is nog altijd groot: 58,4%.

Vinyl maakt weliswaar slechts een klein deel uit van het totaal, maar het segment kan wel spectaculaire groeicijfers laten zien. De omzet van vinylplaten steeg in Nederland van 6 miljoen naar 7 miljoen euro in 2013 en voor dit jaar zien de cijfers er nog veel rooskleuriger uit.

In Amerika groeide de vinylomzet met 32 procent in 2013, en in Groot-Brittannië zelfs met 49 procent. Daar is vinyl inmiddels goed voor een omzet van 12 miljoen pond per jaar (ruim 15 miljoen euro) en gingen er vorig jaar ruim 780.000 nieuwe lp’s over de toonbank, zo’n 15.000 per week. Sinds 1997 (toen er 817.000 platen werden verkocht) is er niet zoveel vinyl verkocht in Groot-Brittannië.

Fysieke ervaring
Vinyl mag dan een nicheproduct zijn, het is wel een snel groeiende niche. Jeroen Vedder weet wel waarom. Samen met Willem de Vries is hij sinds begin 2013 eigenaar van Plato Utrecht. “Een jaar of zes zeven geleden zag je het begin komen van een opleving. We hebben daarop geanticipeerd en ruimte voor vinyl in de winkel gereserveerd. En dat heeft zijn vruchten afgeworpen. Het luisteren naar een lp is echt een fysieke ervaring; je zet de naald op de plaat, hebt de hoes in je handen en bekijkt het artwork… Ik denk dat een lp echt rust geeft tijdens het luisteren. Met Spotify heb je miljoenen nummers tot je beschikking. Maar waar begin je? Iedereen heeft de afgelopen jaren geroepen dat het fysieke muziekproduct zou verdwijnen, en dat is natuurlijk ook wel zo als je ziet hoe weinig muziekwinkels er nog over zijn. Fysiek product is een nichemarkt geworden, maar wel een erg leuke! De winkels die er nog zijn, kunnen er in ieder geval goed van leven.”

Meerwaarde
“Vinyl is nooit weggeweest”, aldus Willem Jan Westendorp, mede-eigenaar van entertainmentwinkel HOE in Kampen. “Het is alleen weer ontzettend populair geworden. Die interesse komt niet alleen vanuit de klant, maar ook vanuit de industrie. Zij zien het nu als een interessant product dat zich prima leent voor allerlei marketingacties. Door bijvoorbeeld een downloadcode toe te voegen, bied je een meerwaarde. Vinyl zorgt niet alleen voor meer omzet, maar ook voor een bredere beleving van de muziek zelf. Consumenten gaan weer gericht naar platen luisteren in plaats van achteloos te struinen door bits en bytes.”

Omzetmaker
Kun je zeggen dat de omzet uit vinyl de teruggelopen cd-inkomsten compenseert? Vedder: “Ja, dat klopt wel. Sterker nog, ik denk dat lp’s de daling niet alleen compenseren, maar ook ombuigen. Ik denk dat vinyl nu ongeveer 30 procent uitmaakt van onze omzet.”

Ook Arthur ter Braak, mede-eigenaar van de Amsterdamse entertainmentwinkel FAME, is positief: “Bij de heropening van FAME zijn we gelijk in vinyl gestapt. Dit segment is inmiddels goed voor zes procent van de totale omzet binnen FAME. Je kunt dus wel spreken van een blijvertje. Je ziet ook dat er een constante groei is. We zijn onlangs ook begonnen met tweedehands. Of dat kannibaliserend werkt op het nieuwe aanbod? Echt niet. Je praat over een te groot prijsverschil. Second hand groeit overigens lekker, zeker als bijproduct.”

Willem Jan Westendorp juicht de populariteit van vinyl alleen maar toe. “HOE is een relatief nieuwe winkel en vanaf dag één is vinyl onderdeel van ons assortiment geweest. Dat gaat, gezien het succes, zeker niet veranderen. Naast een flinke collectie nieuw en tweedehands hebben we ook standaard de Crosley-platenspelers op voorraad. Het leuke is dat we de consumenten die zo’n speler in huis halen, bijna wekelijks terugzien als ze vinyl aanschaffen. Hoeveel platen er wekelijks over onze toonbank gaan? Op dit moment tussen de 20 en 25 stuks en zo’n negen tot tien platenspelers. Misschien niet wereldschokkend, maar respectabele aantallen voor een onafhankelijke winkel in Kampen. En niet te vergeten is een kassa-aanslag voor een nieuwe lp erg fijn, vooral als je daar de kassa-aanslag van een ‘normale’ cd tegenover zet.”

Gemêleerde groep
Het clichébeeld van de vinyl kopende hipster met een linnen tasje is achterhaald. Vedder: “De lp-kopers vormen een behoorlijk gemêleerde groep. Je hebt natuurlijk de jongeren die ­vinyl beschouwen als trendy en als een mode­accessoire, maar daarnaast heb je ook een grote groep mensen dat het nog van ­vroeger kent. Verder heb je de veertigers die vinyl ­herontdekken. En ik zie jochies van 14 de winkel binnenkomen en weer naar buiten gaan met een lp van de Beatles of de Dire Straits. Ik had tien jaar geleden niet kunnen voorspellen dat vinyl zo’n comeback zou maken.”

Arthur Ter Braak: “Grappig is dat je door vinyl andere ­mensen in je winkel krijgt. De doelgroep van FAME is 30+. Aan de ene kant heb je studenten en jonge mensen in de leeftijdscategorie 20-25. Zij vinden het leuk om plaatjes te draaien op een retro-platenspeler. De andere groep die lp’s koopt, bestaat uit de echte muziekliefhebber.”

Record Store Day
De toenemende aandacht van vinyl blijkt ook uit het ­succes van Record Store Day, dat dit jaar voor de vijfde keer in Nederland werd georganiseerd. Record Store Day is een internationale ‘feestdag’ voor platenzaken, artiesten en muziekliefhebbers. Het werd voor het eerst georganiseerd in 2007 door een groep Amerikaanse muziekliefhebbers. Na een aanvankelijk kleinschalig begin, groeide het dankzij de steun van bekende artiesten als Metallica, R.E.M. en Tom Waits uit tot een wereldwijde dag waarop de kleine, onafhankelijke platenzaak in het zonnetje wordt gezet. Er verschijnen speciaal voor deze dag honderden exclusieve producten (het merendeel vinyl) en er vinden instores plaats in talloze muziekwinkels. Aan de 2014-editie, die op zaterdag 19 april plaatsvond, deden zo’n 60 Nederlandse muziekwinkels mee.

Jeroen Vedder van Plato Utrecht: ­“Record Store Day is altijd een feestje. Er komen hele leuke, gelimiteerde dingen uit en onze instores worden zeer goed bezocht. Hoewel de focus misschien enigszins verschuift van kleine labels en nieuwe bandjes naar grotere labels en bekendere artiesten, is Record Store Day de afgelopen jaren voor ons net zo belangrijk geworden als de zaterdag voor Kerst, bij wijze van spreken.”

Geen tijdelijke hobby
De lp is here to stay; het is niet voor niets dat Matthijs van Nieuwkerk in De Wereld Draait Door met een lp zwaait in plaats van een cd. Of dat vinylliefhebbers massaal in actie kwamen toen IKEA bekendmaakte de Expedit-kast (met de perfecte afmetingen voor het bewaren van lp’s) uit het ­assortiment te halen. Vedder: “Ik zie het nog altijd als een groeimarkt. We verkopen in onze winkel sinds enige tijd ook platenspelers, variërend van hele eenvoudige tot luxe exemplaren. Je merkt dat liefhebbers investeren in hardware en vinyl niet als tijdelijke hobby zien, maar er echt voor gaan.”

Araglin Dinsdag 16 September 2014 at 10:37 am | | Standaard
Gebruikte Tags: , ,

Eén reactie

Erg mooi om te zien dat vinyl zo’n comeback maakt! Vooral in een tijd waarin bijna alles digitaal is, is inderdaad de fysieke ervaring bij muziek extra bijzonder.

Geluid Amsterdam, (URL) - 08-10-’14 14:04
(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.