Kraftwerk

Je kunt een hoop dingen over Kraftwerk zeggen, maar productief kun je de groep niet noemen. De afgelopen 27 jaar bracht Kraftwerk welgeteld één nieuw album uit (‘Tour de France Soundtracks’ uit 2003, inclusief de twintig jaar oude single ‘Tour de France’) en het live-album ‘Minimum-Maximum’ (2005).

De Duitsers reizen vooral de wereld rond, met de inmiddels 68-jarige Ralf Hütter als enige overgebleven oorspronkelijke bandlid en boegbeeld. Zo neemt Kraftwerk vrijdag (16 januari) het Amsterdamse Paradiso over. Acht avonden achter elkaar brengt de groep acht klassieke albums uit zijn oeuvre ten gehore, inclusief een bijzondere 3D-show.

Het startschot voor deze zogenoemde ‘Catalogue 12345678’-tournee werd al in april 2012 gegeven in het MOMA (Museum of Modern Art) in New York, waarna optredens volgden in onder meer het Opera House in Sydney, het Londense Tate Modern en Fondation Louis Vuitton in Parijs. Tussendoor vonden er nog talloze ‘losse’ 3D-concerten plaats; zo gaf Kraftwerk in oktober 2013 vier optredens in het Evoluon in Eindhoven.

Kraftwerk zelf maakt op hun site een strikt onderscheid tussen deze twee tournees (laten we ze de ‘oeuvre-optredens’ en de ‘best of-concerten’ noemen), maar in de praktijk zijn de verschillen minimaal en lijkt het vooral een slimme marketingtruc. En dat komt vooral omdat je elke avond ongeveer dezelfde nummers krijgt voorgeschoteld – alleen de volgorde verschilt. Een gemiddeld Kraftwerk-album duurt zo’n 40 minuten (met uitzondering van ‘The Mix’ en ‘Tour de France Soundtracks’) en daar vul je immers geen hele avond mee. Maar goed, een kniesoor die daar op let en het zal de vele fans een zorg zijn.

Het is niet de eerste keer dat Kraftwerk in Paradiso staat. Op zaterdag 11 september 1976 speelden de Duitsers in een destijds voor de helft gevuld Paradiso. Op YouTube is een audioregistratie van dat optreden te vinden en als je het nu beluistert, valt op hoe weinig er aan het Kraftwerk-geluid is veranderd. Sterker nog, het klinkt interessanter en futuristischer dan de concerten die Kraftwerk nu geeft (let wel: klinkt, het ziet er anno 2015 wel flitsender uit natuurlijk).



De Kraftwerk-sound was ooit baanbrekend en revolutionair. Vier keurig geklede mannen die achter hun synthesizers de muziek van de toekomst maakten – het was nog niet eerder vertoond. Toen was het de toekomst, nu is het een nostalgisch terugblikken naar een toekomst die al een jaar of 20 is aangebroken. Een tijd waarin zakrekenmachines hebben plaatsgemaakt voor smartphones en de Trans Europe Express is vervangen door de EuroCity. Maar aan de andere kant: de Tour de France is still going strong en ‘Radioaktivität’ (1975) is nog altijd een actueel nummer (zie bijvoorbeeld de ramp met de kernreactor van Fukushima).

Muzikaal gezien mag Kraftwerk dan te beschouwen zijn als een hermetisch gesloten eilandje waar weinig gebeurt, het concept Kraftwerk is een geheel ander verhaal. Je kunt de ‘Catalogue 12345678’-tournee namelijk ook zien als een rondreizende tentoonstelling (‘conceptuele performances’ noemen ze het zelf), net zoals bijvoorbeeld de exposities van Kazimir Malevich (vorig jaar in het Stedelijk Museum in Amsterdam) of David Bowie (vanaf december in het Groninger Museum).

Gezien de voorliefde van Kraftwerk voor optredens in musea, ligt het voor de hand om te denken dat de bandleden hun albums zien als ‘kunstvoorwerpen’, waarbij Ralf Hütter zichzelf heeft opgeworpen als hoofdconservator. En aan een kunstvoorwerp ga je nu eenmaal niet zitten fröbelen. 

Karl Bartos, die tussen 1975 en 1990 deel uitmaakte van Kraftwerk, verwoordt het in het nummer ‘Rhythmus’ (2013) als volgt: ‘Die Artikulation der Zeit / Das Gesamtkunstwerk / Die Augenmusik’. En dat is misschien nog wel de beste omschrijving.

Araglin Donderdag 15 Januari 2015 at 10:41 pm | | elektronisch, Standaard

Geen reacties

(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.