In C

Ik heb ooit iemand gekend die gehypnotiseerd kon toekijken hoe Windows de harde schijf defragmenteerde, blokje voor blokje en lijn voor lijn. Nu is dat op zich niet zo erg, maar het probleem is alleen dat het defragmenteren van een schijf uren kan duren. De persoon in kwestie voelde zichzelf gedwongen om het hele proces van begin tot eind te volgen – tot diep in de nacht.

Nu loopt het met mij gelukkig zo’n compulsieve vaart niet, maar ik heb enigszins hetzelfde gevoel als ik naar de knipperende lampjes van een modulaire synthesizer kijk. Het bijbehorende sequencergeluid wordt gevisualiseerd en krijgt na verloop van tijd een geheel eigen flow en een ogenschijnlijk willekeurige dynamiek. Vóór de uitvinding van synthesizers werd beweging in muziek tot uitdrukking gebracht door bijvoorbeeld sneller of langzamer te spelen. Maar ja, dat is een beetje alsof je een stoptrein bestuurt, terwijl je eigenlijk in een zelfrijdende modulaire synthesizerauto wil zitten.

Al in de jaren vijftig en zestig experimenteerde de Amerikaanse componist Terry Riley (1934) met beweging en het niet-hiërarchische karakter van muziek. Met zijn composities ‘In C’ (1964) en ‘A Rainbow in Curved Air’ (1967) stond hij aan de wieg van de minimal music en de (elektronische) experimenten van bijvoorbeeld Tangerine Dream en Simeon Ten Holt.



Vooral ‘In C’ was baanbrekend. Het is geschreven in de eenvoudige toonsoort C en vormt een brug tussen traditionele klassieke muziek en geïmproviseerde jazz. De partituur bestaat uit één pagina met noten, verdeeld over 53 eenvoudige patronen. De muzikanten besluiten tijdens het spelen wanneer ze overstappen naar een volgende ‘module’, maar ze mogen onderling niet meer dan drie motieven uit elkaar liggen. Dat betekent dus dat ze goed naar elkaar moeten luisteren en dat de patronen tijdens het spelen als het ware op elkaar worden gestapeld. Het stuk kan in principe eindeloos doorgaan. Of althans, net zolang totdat de musici geen zin meer hebben.

Riley schreef ‘In C’ als een antwoord op de academische stijl die destijds in zwang was onder ‘serieuze’ componisten: het serialisme. Deze stroming gooide alle theorieën over toonsoorten, ritmes en melodieën overbood en stelde daarvoor in de plaats een wiskundige benadering van muziek. Allemaal leuk en aardig, maar het klonk helemaal nergens naar. En dat vond Riley ook, die seriële muziek ‘neurotisch’ noemde: ‘Het feit dat deze muziek zijn oorsprong vond in het Wenen van Freud kan geen toeval zijn.’

‘In C’ is de afgelopen vijftig jaar door uiteenlopende groepen en instrumenten gespeeld. Geen wonder, het is een gezellige bezigheid, het stuk is niet al te moeilijk en het eindresultaat klinkt bijna altijd goed – hoewel het wel enigszins op je zenuwen kan werken na een uur of wat.

Het democratische karakter van ‘In C’ past niet alleen goed in de tijd waarin het stuk ontstond (denk: hippies, de psychedelische jaren zestig en de Summer of Love), maar laat zich ook goed vertalen naar deze tijd. Teun de Lange ontwikkelde samen met het Vlaamse ensemble Champ d’Action een In C App en bijbehorende website, waarbij iedereen wereldwijd kan inloggen en bijdragen aan de virtuele uitvoering. Fascinerend.

Araglin Zaterdag 14 Februari 2015 at 12:19 am | | interessant, klassiek
Gebruikte Tags: , ,

Eén reactie

Dit is wat mij betreft 1 van de mooiere stukken ook 1 van de betere periodes van Tangerine Dream: Een stuk uit een concert van TD uit 1977 op Place Des Arts in Montreal: Concert maakt deel uit de zgn Tangerine Tree. Een reeks bootleg opnames van concerten en radio. Later door TD zelf gedeeltelijk uitgebracht. https://www.youtube.com/watch?v=3s0aygWSky8&spfreload=10

Jan, - 03-04-’15 09:13
(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.