Fantasy in Orbit

Midden vorige eeuw werd in het Natuurkundig Laboratorium van Philips in Eindhoven (kortweg het Natlab) geschiedenis geschreven. In dit laboratorium ontwikkelde men in de jaren dertig en veertig onder meer de platte luidspreker, de eerste transistorradio ter wereld en het eerste stereo-opnamesysteem. In 1956 besloot Philips zich te richten op elektronische muziek, dat een grote toekomst tegemoet leek te gaan. Aanvankelijk gingen technici in de weer met avant-gardistische experimenten en klassieke muziek, maar dat klonk eigenlijk nergens naar.

Akoestisch technicus Dick Raaijmakers kreeg de opdracht een luchtig deuntje te maken, gewoon om te laten horen wat er al met al die nieuwe apparatuur allemaal mogelijk was. Over het resultaat, 'Song Of The Second Moon' (1957), was iedereen bijzonder enthousiast – het werd zelfs op single uitgebracht en weggegeven als relatiegeschenk, waarbij Raaijmakers zich vanwege copyright-redenen het pseudoniem Kid Baltan aanmat. Het nummer bereikte alle uithoeken van de wereld en Amerikaanse elektronica-pioniers als Jean-Jacques Perrey waren diep onder de indruk.

Jazzmuzikant Tom Dissevelt werd in 1958 door Philips aangesteld om Raaijmakers te helpen en samen sleutelden ze aan vernieuwende muziek, brachten afzonderlijk enkele lp's en samen het uiterst bijzondere 'Fantasy in Orbit' (1963) uit, nu een zeer gewild verzamelaarsobject. De ondertitel van het album luidde 'An astronaut's impressions while orbiting the earth' en de lp was dan ook gevuld met bizarre sciencefiction-achtige geluidseffecten, die bovenal een vervreemdende sfeer scheppen en je meenemen op een hallucinerende ruimtereis.

Na voltooiing van dit album raakte Dissevelt in de vergetelheid; hij kreeg van Philips niet de erkenning die hem toekwam en tourde in de jaren zeventig noodgedwongen als bassist in het orkest van Wim Sonneveld en Toon Hermans. Hij stierf in 1989 in zijn woonplaats Soest, als een vergeten visionair. Dick Raaijmakers geldt inmiddels als een van Nederlands' meest experimentele componisten. Meer informatie vind je in dit interessante artikel over de cd-box 'Popular Electronics. Early Dutch electronic music from Philips Research Laboratories, 1956-1963'.

Luister naar een vinyl-rip van 'Fantasy in Orbit' (256 kbps, 67 MB, gezellig krakend af en toe) en verbaas je over de ongekende en tijdloze creativiteit van Dissevelt en Raaijmakers. En dit is nog maar het topje van de Natlab-ijsberg...

peter Maandag 18 December 2006 at 11:54 pm | | weird

Geen reacties

(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam te voorkomen, vraag ik je vriendelijk om de volgende vraag te beantwoorden.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.